Over Abraham H. Maslow

 

 

Zelf-actualiserings behoeften

Dit is de laatste en de hoogste behoefte. Met hoogste wordt bedoeld de hoogst mogelijke behoefte waaraan een mens behoefte kan hebben. Deze behoefte ontstaat pas als aan alle andere (lagere) behoeftes voldaan is. Iemand die zich op dit niveau bevindt, wordt beschouwd als een gezond denkend en evenwichtig persoon. Op dat moment zijn er geen behoeften aanwezig voor de lagere niveaus. Dit alles klinkt nogal technisch, alsof we een soort machine zijn, maar zo is het nu eenmaal.
Zelf-actualisering is het streven naar ontwikkeling van zichzelf. Het is een streven naar mooier, sneller of bijvoorbeeld beter, of het volledig opgaan in een bepaalde prettige bezigheid. Het volledig opgaan in iets en zich daarbij zeer prettig voelen, noemt Maslow een topervaring. Seks valt hier bijvoorbeeld onder. Maar het streven is alleen ter voldoening van de persoon zelf en niet speciaal voor anderen. Aangezien de aard van mensen verschilt, kan deze behoefte op verschillende manieren ingevuld worden. Een musicus heeft een totaal andere invulling dan een atleet, maar beiden streven naar verbetering. De belangrijkste voldoening is in de bezigheid zelf.
Mensen die deze hoge behoeftes willen bevredigen, hebben dus in feite al het andere achter zich gelaten. Zodra men op dit niveau komt, ontstaat ook het verschijnsel nieuwsgierigheid. Men ontmoet iets wat men niet weet en daardoor ontstaat de drang van willen weten. Iemand die honger heeft, of zich eenzaam voelt, heeft deze reactie veel minder of zelf helemaal niet bij een gelijksoortige behoefte, want "hier staat zijn hoofd niet naar." Zijn aandacht is veel meer gericht op deze andere behoeften. Ik zeg niet dat dit verkeerde behoeften zijn, want door omstandigheden kunnen ze ontstaan. Ook iemand die zeer gelukkig is, kan in een situatie komen waarin hij honger heeft, of angst kent. Maar als iemand niet het grootste deel van zijn leven op het hoogste niveau verkeert, is dit een teken dat er iets niet goed zit. Het niveau van ontspanning, nieuwsgierigheid en levenslust is het hoogst haalbare en pas op dit niveau kan men zich gelukkig voelen. Omstandigheden en de manier waarop men met problemen omgaat zijn bepalend voor het niveau waarop men verkeerd. Aangezien dit mijn eigen opvattingen zijn, kom ik hier nog op terug, want het zijn niet Maslow's opvattingen, maar mijn eigen conclusies na aanleiding van de gedachten van Maslow.
Het ontstaan van nieuwsgierigheid op zich, is misschien wel een teken dat het psychisch goed zit bij die persoon. Bij iemand die in de stress zit, kan dit bijna niet ontstaan. Vandaar dat kinderen veel nieuwsgieriger zijn, want ze zijn geestelijk veel ontspannender.
Veel van onze gedachten en handelingen zijn bedoeld om aanwezige behoeften te bevredigen, of om ze in stand te houden. Dit geldt zowel voor de lagere als voor de hogere behoeften. We eten tegen de honger, we spreken tegen als iemand ons tegenspreekt en we worden kriebelig als we geen rust kunnen vinden. Vandaar dat er bijvoorbeeld protesten komen als ergens censuur wordt ingevoerd.
Het wil niet zeggen dat iedereen aan de hogere behoeften toekomt, want vaak blijft men onderweg ergens steken. Vaak weet men niet eens wat hogere behoeften zijn, dus kan men er ook niet naar streven. Iemand die grote geestelijke onrust vertoont, heeft geen behoefte om ongestoord muziek te spelen. De aandacht is voornamelijk gericht op zijn probleemsituatie.
Dat de drang om zichzelf verder ontwikkelen bij de meeste mensen niet meer aanwezig is, wil beslist niet zeggen dat het daarom geen natuurlijke drang is, want dat is het wel. Dat bij velen de behoefte aan zelf-actualisering niet meer voorkomt, komt door geestelijke obstakels (problemen) die er voor zorgen dat men hier niet aan toe komt. Dat het een wel een natuurlijk iets, blijkt onder andere uit diergedrag. Ook zij vertonen interesse voor het onbekende. De natuurlijke nieuwsgierigheid treft men ook nog veel aan bij kinderen. Ze willen alles weten en zitten overal aan. Dit verdwijnt niet op latere leeftijd, maar wordt geblokkeerd door problemen. Verdwijnt deze blokkade, dan komt het als vanzelf weer naar voren. Een cursus nieuwsgierigheid volgen zal dan ook nauwelijks helpen. Het moet van binnen uit komen door een natuurlijke drang die niet geblokkeerd wordt. Net zoals honger vanzelf komt, zo komt nieuwsgierigheid ook vanzelf als de situatie er voor is.

 

 

Abraham Maslow

Behoefteniveaus

Maslow's waarnemingen

Topervaringen

Het evenwicht

Aanvullingen van mij

Waarneembaarheid behoeften

Transcendatie

Maslow en de wetenschap

De gezonde mens

Maslow nu