| Dit is de laatste en de hoogste
behoefte. Met hoogste wordt bedoeld de hoogst mogelijke behoefte
waaraan een mens behoefte kan hebben. Deze behoefte ontstaat pas
als aan alle andere (lagere) behoeftes voldaan is. Iemand die zich
op dit niveau bevindt, wordt beschouwd als een gezond denkend en
evenwichtig persoon. Op dat moment zijn er geen behoeften aanwezig
voor de lagere niveaus. Dit alles klinkt nogal technisch, alsof
we een soort machine zijn, maar zo is het nu eenmaal.
Zelf-actualisering is het streven naar ontwikkeling van zichzelf.
Het is een streven naar mooier, sneller of bijvoorbeeld beter, of
het volledig opgaan in een bepaalde prettige bezigheid. Het volledig
opgaan in iets en zich daarbij zeer prettig voelen, noemt Maslow
een topervaring. Seks valt hier bijvoorbeeld onder. Maar het streven
is alleen ter voldoening van de persoon zelf en niet speciaal voor
anderen. Aangezien de aard van mensen verschilt, kan deze behoefte
op verschillende manieren ingevuld worden. Een musicus heeft een
totaal andere invulling dan een atleet, maar beiden streven naar
verbetering. De belangrijkste voldoening is in de bezigheid zelf.
Mensen die deze hoge behoeftes willen bevredigen, hebben dus in
feite al het andere achter zich gelaten. Zodra men op dit niveau
komt, ontstaat ook het verschijnsel nieuwsgierigheid. Men ontmoet
iets wat men niet weet en daardoor ontstaat de drang van willen
weten. Iemand die honger heeft, of zich eenzaam voelt, heeft deze
reactie veel minder of zelf helemaal niet bij een gelijksoortige
behoefte, want "hier staat zijn hoofd niet naar." Zijn
aandacht is veel meer gericht op deze andere behoeften. Ik zeg niet
dat dit verkeerde behoeften zijn, want door omstandigheden kunnen
ze ontstaan. Ook iemand die zeer gelukkig is, kan in een situatie
komen waarin hij honger heeft, of angst kent. Maar als iemand niet
het grootste deel van zijn leven op het hoogste niveau verkeert,
is dit een teken dat er iets niet goed zit. Het niveau van ontspanning,
nieuwsgierigheid en levenslust is het hoogst haalbare en pas op
dit niveau kan men zich gelukkig voelen. Omstandigheden en de manier
waarop men met problemen omgaat zijn bepalend voor het niveau waarop
men verkeerd. Aangezien dit mijn eigen opvattingen zijn, kom ik
hier nog op terug, want het zijn niet Maslow's opvattingen, maar
mijn eigen conclusies na aanleiding van de gedachten van Maslow.
Het ontstaan van nieuwsgierigheid op zich, is misschien wel een
teken dat het psychisch goed zit bij die persoon. Bij iemand die
in de stress zit, kan dit bijna niet ontstaan. Vandaar dat kinderen
veel nieuwsgieriger zijn, want ze zijn geestelijk veel ontspannender.
Veel van onze gedachten en handelingen zijn bedoeld om aanwezige
behoeften te bevredigen, of om ze in stand te houden. Dit geldt
zowel voor de lagere als voor de hogere behoeften. We eten tegen
de honger, we spreken tegen als iemand ons tegenspreekt en we worden
kriebelig als we geen rust kunnen vinden. Vandaar dat er bijvoorbeeld
protesten komen als ergens censuur wordt ingevoerd.
Het wil niet zeggen dat iedereen aan de hogere behoeften toekomt,
want vaak blijft men onderweg ergens steken. Vaak weet men niet
eens wat hogere behoeften zijn, dus kan men er ook niet naar streven.
Iemand die grote geestelijke onrust vertoont, heeft geen behoefte
om ongestoord muziek te spelen. De aandacht is voornamelijk gericht
op zijn probleemsituatie.
Dat de drang om zichzelf verder ontwikkelen bij de meeste mensen
niet meer aanwezig is, wil beslist niet zeggen dat het daarom geen
natuurlijke drang is, want dat is het wel. Dat bij velen de behoefte
aan zelf-actualisering niet meer voorkomt, komt door geestelijke
obstakels (problemen) die er voor zorgen dat men hier niet aan toe
komt. Dat het een wel een natuurlijk iets, blijkt onder andere uit
diergedrag. Ook zij vertonen interesse voor het onbekende. De natuurlijke
nieuwsgierigheid treft men ook nog veel aan bij kinderen. Ze willen
alles weten en zitten overal aan. Dit verdwijnt niet op latere leeftijd,
maar wordt geblokkeerd door problemen. Verdwijnt deze blokkade,
dan komt het als vanzelf weer naar voren. Een cursus nieuwsgierigheid
volgen zal dan ook nauwelijks helpen. Het moet van binnen uit komen
door een natuurlijke drang die niet geblokkeerd wordt. Net zoals
honger vanzelf komt, zo komt nieuwsgierigheid ook vanzelf als de
situatie er voor is. |